اذربایجان او ارمنستان د پنجشنبې په ورځ مارچ ۱۳ (کب۲۳) اعلان وکړ چې د لسیزو راهېسې د جګړې ختمولو د حل لپاره یې خبرې پای ته ورسولې او دواړو خواو موافقه کړې چې د احتمالي تړون مسوده لاسلیک کړي.
د پخواني شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته اذربایجان او ارمنستان دوه ځلې د قره باغ د سیمې د خپلولو لپاره جګړې کړې او بیا یې په ۲۰۲۰ کې هم نښته وکړه. خو اذربایجان د ۲۰۲۳ د سپتمبر په میاشت کې په ۲۴ ساعتونو کې دا سیمه ونیوله.
تر دې مخکې اذربایجان او ارمنستان په وار وار ویلي وو چې د شخړې ختمېدو لپاره د سولې هر اړخیز تړون ته نژدې شوې خو د تړون د مسودې په اړه به یې خبرې بې نتیجې وې.
د اذربایجان د بهرنیو چارو وزیر جیحون بایراموف خبریالانو ته وویل: «له ارمنستان سره د سولې تړون په مسودې باندې د خبرو پروسه بشپړه شوه. ارمنستان د سولې په تړون کې د دوو نا حل شویو مادو په اړه د اذربایجان وړاندیزونه ومنل.»
د ارمنسان د بهرنیو چارو وزارت په یوې اعلامیې کې وروسته تائید کړ چې «د تړون په مسودې باندې مذاکرات بشپړ شول... او د سولې تړون لاسلیک کولو ته چمتو ده.»
د ارمنستان صدراعظم نیکول پاشینیان دا یوه «مهمه پېښه» وبلله او ویې ویل چې هېواد یې چمتو دی «د سولې تړون د لاسلیک کولو د ځای او وخت په اړه خبرې» وکړي. نوموړي خبریالانو ته وویل چې د سولې یو تړون چې څنګه باید وي، دا مسوده هماغسې برابره شوې ده.
په همدې حال کې د فرانسې ولسمشر ایمانویل مکرون په خپل ایکس حساب کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د دغه پرمختګ هرکلی کړی. هغه لیکلي دي چې «نور نو د سولې تړون لاسلیک کولو لپاره هېڅ خنډ پاتې نه دی... چې باید په جنوبي قفقاز کې د دایمي سولې لپاره لاره هواره» کړي.
په همدې حال کې اذربایجان په ارمنستان باندې انتقاد کړی دی چې په دې اړه یې د ګډې اعلامیې د خپرولو په ځای یوه اړخیزه اعلامیه خپره کړې ده.
د ارمنستان ولسمشر په قره باغ باندې د ارمني بیلتون غوښتونکو له دریو لسیزو واکمنۍ وروسته په دغې سیمې باندې د اذربایجان حاکمیت ومنه. ارمنستان تېرکال هغه څلور کلي هم بېرته اذربایجان ته وسپارل چې یوه لسیزه مخکې یې په جګړې کې نیولي وو. د اذربایجان له لوري د قره باغ له نیول کېدو وروسته، د دغې سیمې تقریبآ ۱۰۰زره اوسېدونکي، چې ټول ارمنیان دي، وتښتېدل.
دا سیمه په ۱۹۹۴ کې په جګړې کې له اذربایجان څخه جلا شوه، خو یوې غاړې هم د یو خپلواک جمهوریت په توګه په رسمیت نه وه پېژندلې. د ترکیې حکومت په اذربایجان کې د ترکي نژاد خلکو ننګه کوي او روسیه بیا د ارمنستان کلکه ملاتړې ده او په دغه هېواد کې پوځي اډه لري.
په ۲۰۲۰ کې د دواړو خواو ترمنځ شپږ اونۍ جګړه وشوه چې په کې د دواړو هېوادونو شاوخوا ۶۵۰۰ امنیتي سرتېري ووژل شول. د مسکو په منځګړتوب او په سیمې کې د ۲۰۰۰ سوله ساتو ځواکونو له ځای په ځای کېدو وروسته، دا جګړه ختمه شوه.
فورم \ دبحث خونه